Khi lựa chọn một phòng thử nghiệm, nhiều doanh nghiệp thường chỉ quan tâm đến giá dịch vụ, thời gian trả kết quả hoặc việc đơn vị đó có “chứng chỉ ISO” hay không.
Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng hơn là:
Phòng thử nghiệm có được công nhận năng lực đối với đúng phép thử, đúng phương pháp và đúng dải đo mà doanh nghiệp đang cần hay không?
Đây chính là nội dung cốt lõi của ISO/IEC 17025.
ISO/IEC 17025 không đơn thuần là một hệ thống quản lý hồ sơ. Tiêu chuẩn này đánh giá đồng thời năng lực nhân sự, phương pháp thử, thiết bị, khả năng truy xuất đo lường, kiểm soát chất lượng kết quả, tính khách quan và hoạt động nhất quán của phòng thử nghiệm.
ISO 17025 là gì?
Tên đầy đủ của tiêu chuẩn là:
ISO/IEC 17025 – General requirements for the competence of testing and calibration laboratories, tức Yêu cầu chung về năng lực của phòng thử nghiệm và hiệu chuẩn.
ISO cho biết tiêu chuẩn đặt ra các yêu cầu về:
- Năng lực kỹ thuật;
- Tính khách quan;
- Hoạt động nhất quán;
- Độ tin cậy của kết quả thử nghiệm và hiệu chuẩn.
Phiên bản hiện hành là ISO/IEC 17025:2017. Phiên bản này đã được ISO rà soát, xác nhận tiếp tục còn hiệu lực vào năm 2023.
Nói một cách dễ hiểu, ISO/IEC 17025 là chuẩn mực giúp một phòng thí nghiệm chứng minh rằng:
- Đơn vị có đủ năng lực thực hiện phép thử hoặc hiệu chuẩn cụ thể;
- Phương pháp được lựa chọn, kiểm soát và áp dụng phù hợp;
- Nhân sự được đào tạo và đánh giá năng lực;
- Thiết bị đo được quản lý, hiệu chuẩn hoặc kiểm tra xác nhận;
- Kết quả có cơ sở kỹ thuật và khả năng truy xuất;
- Quá trình thử nghiệm được kiểm soát để hạn chế sai lệch;
- Báo cáo thể hiện rõ đối tượng, phương pháp, điều kiện và kết quả.
Nên gọi là “chứng nhận ISO 17025” hay “công nhận ISO 17025”?
Trong giao tiếp thông thường, nhiều người sử dụng cụm từ “chứng nhận ISO 17025”. Tuy nhiên, thuật ngữ chuyên môn phù hợp hơn là:
Công nhận phòng thử nghiệm hoặc phòng hiệu chuẩn theo ISO/IEC 17025.
ISO/IEC 17025 được các tổ chức công nhận sử dụng để đánh giá năng lực của phòng thử nghiệm. ISO cũng xác định rõ các tổ chức công nhận dùng tiêu chuẩn này làm tiêu chí đánh giá và công nhận phòng thí nghiệm.
Có thể phân biệt đơn giản như sau:
| Nội dung | Chứng nhận | Công nhận |
|---|---|---|
| Đối tượng thường được đánh giá | Hệ thống quản lý, sản phẩm hoặc dịch vụ | Năng lực của tổ chức đánh giá sự phù hợp |
| Ví dụ | Chứng nhận ISO 9001 cho hệ thống quản lý chất lượng | Công nhận phòng thử nghiệm theo ISO/IEC 17025 |
| Nội dung đánh giá | Khả năng duy trì hệ thống quản lý | Cả hệ thống quản lý và năng lực kỹ thuật cụ thể |
| Kết quả | Chứng chỉ chứng nhận | Quyết định, chứng chỉ và phạm vi công nhận |
Điểm đặc biệt quan trọng là công nhận ISO/IEC 17025 luôn gắn với phạm vi công nhận cụ thể.
Một phòng thử nghiệm không được mặc nhiên coi là đủ năng lực cho mọi chỉ tiêu chỉ vì đã có một mã số VILAS hoặc chứng chỉ công nhận.
VILAS là gì?
VILAS là viết tắt của Vietnam Laboratory Accreditation Scheme, tức Chương trình công nhận phòng thử nghiệm và phòng hiệu chuẩn tại Việt Nam.
Chương trình VILAS được Văn phòng Công nhận Chất lượng quốc gia triển khai để đánh giá phòng thử nghiệm và hiệu chuẩn theo ISO/IEC 17025.
Mỗi phòng thí nghiệm được công nhận sẽ có:
- Mã số công nhận;
- Tên tổ chức được công nhận;
- Địa điểm hoạt động;
- Lĩnh vực công nhận;
- Thời hạn hiệu lực;
- Danh mục phép thử hoặc phép hiệu chuẩn được công nhận;
- Dải đo, giới hạn định lượng hoặc khả năng đo;
- Phương pháp, tiêu chuẩn áp dụng;
- Thông tin về phép thử tại phòng hoặc tại hiện trường nếu có.
Doanh nghiệp cần kiểm tra toàn bộ các thông tin trên, thay vì chỉ nhìn vào logo VILAS trên hồ sơ giới thiệu.
ISO/IEC 17025 có phải là giấy phép hoạt động không?
ISO/IEC 17025 không nên được mô tả là “giấy phép hành nghề”.
Đây là tiêu chuẩn dùng để đánh giá và công nhận năng lực phòng thử nghiệm hoặc hiệu chuẩn. Trong một số lĩnh vực, ngoài công nhận ISO/IEC 17025, tổ chức còn phải thực hiện thêm các thủ tục như:
- Đăng ký hoạt động thử nghiệm;
- Được cơ quan quản lý chỉ định;
- Đáp ứng điều kiện kinh doanh chuyên ngành;
- Được chấp thuận trong hồ sơ mời thầu hoặc hợp đồng;
- Được khách hàng hoặc thị trường nhập khẩu chấp nhận.
Ngay trong phạm vi công nhận VILAS 1587 của TESMEA, Văn phòng Công nhận Chất lượng quốc gia cũng lưu ý rằng khi doanh nghiệp cung cấp dịch vụ thử nghiệm chất lượng sản phẩm, hàng hóa thì phải đăng ký hoạt động và được cấp giấy chứng nhận đăng ký theo quy định trước khi cung cấp dịch vụ.
Vì vậy, cần phân biệt:
- Công nhận năng lực;
- Đăng ký hoạt động;
- Chỉ định thử nghiệm;
- Chấp thuận kết quả của cơ quan quản lý hoặc khách hàng.
Đây là những khái niệm liên quan nhưng không hoàn toàn thay thế cho nhau.
5 nhóm yêu cầu chính của ISO/IEC 17025:2017
ISO/IEC 17025:2017 được xây dựng theo năm nhóm yêu cầu lớn.
1. Yêu cầu chung
Nhóm yêu cầu này tập trung vào:
- Tính khách quan;
- Nhận diện và kiểm soát xung đột lợi ích;
- Bảo mật thông tin khách hàng;
- Trách nhiệm đối với thông tin thu được trong quá trình thử nghiệm.
Phòng thử nghiệm phải nhận diện những yếu tố có thể ảnh hưởng đến tính vô tư và không được để áp lực thương mại, tài chính hoặc nội bộ làm sai lệch kết quả.
2. Yêu cầu về cơ cấu tổ chức
Phòng thử nghiệm cần xác định rõ:
- Tư cách pháp lý;
- Cơ cấu tổ chức;
- Trách nhiệm và quyền hạn;
- Người chịu trách nhiệm về hoạt động kỹ thuật;
- Quan hệ giữa các bộ phận;
- Phạm vi hoạt động của phòng thử nghiệm.
Cơ cấu rõ ràng giúp tránh tình trạng không xác định được người chịu trách nhiệm khi xảy ra sai sót hoặc khiếu nại.
3. Yêu cầu về nguồn lực
Nguồn lực bao gồm:
- Nhân sự;
- Cơ sở vật chất;
- Điều kiện môi trường;
- Thiết bị;
- Chuẩn đo lường;
- Vật liệu chuẩn;
- Nhà cung cấp bên ngoài;
- Khả năng truy xuất nguồn gốc đo lường.
Không chỉ thiết bị phải phù hợp, nhân sự vận hành thiết bị và xử lý kết quả cũng phải được đào tạo, giám sát và đánh giá năng lực.
4. Yêu cầu về quá trình
Đây là phần liên quan trực tiếp nhất đến quá trình thử nghiệm, gồm:
- Xem xét yêu cầu, hồ sơ và hợp đồng;
- Lựa chọn phương pháp;
- Xác nhận hoặc thẩm định phương pháp;
- Lấy mẫu;
- Tiếp nhận và quản lý mẫu;
- Hồ sơ kỹ thuật;
- Đánh giá độ không đảm bảo đo;
- Bảo đảm giá trị sử dụng của kết quả;
- Báo cáo kết quả;
- Xử lý khiếu nại;
- Kiểm soát công việc không phù hợp;
- Quản lý dữ liệu và hệ thống thông tin.
5. Yêu cầu về hệ thống quản lý
Phòng thử nghiệm phải duy trì hệ thống quản lý phù hợp, gồm:
- Kiểm soát tài liệu;
- Kiểm soát hồ sơ;
- Hành động đối với rủi ro và cơ hội;
- Cải tiến;
- Hành động khắc phục;
- Đánh giá nội bộ;
- Xem xét của lãnh đạo.
Hệ thống này giúp phòng thử nghiệm không chỉ đạt yêu cầu tại thời điểm đánh giá mà còn duy trì năng lực trong suốt quá trình hoạt động.
ISO 17025 và ISO 9001 khác nhau như thế nào?
ISO 9001 tập trung vào hệ thống quản lý chất lượng của một tổ chức nói chung. ISO/IEC 17025 tập trung cụ thể vào năng lực của phòng thử nghiệm và phòng hiệu chuẩn.
Một phòng thử nghiệm có ISO 9001 chưa đồng nghĩa với việc đã được công nhận đủ năng lực theo ISO/IEC 17025.
Ngược lại, phòng thử nghiệm phù hợp ISO/IEC 17025 cũng vận hành hệ thống quản lý theo các nguyên tắc tương thích với ISO 9001.
Phạm vi công nhận quan trọng hơn bản thân chứng chỉ
Sai lầm phổ biến nhất khi lựa chọn phòng thử nghiệm là chỉ hỏi:
“Đơn vị có ISO 17025 không?”
Câu hỏi chính xác hơn phải là:
“Phép thử tôi cần có nằm trong phạm vi công nhận còn hiệu lực của đơn vị hay không?”
Phạm vi công nhận thường thể hiện:
- Sản phẩm hoặc vật liệu được thử;
- Tên phép thử;
- Chỉ tiêu cần xác định;
- Phương pháp thử;
- Tiêu chuẩn áp dụng;
- Dải đo hoặc giới hạn định lượng;
- Địa điểm thực hiện;
- Điều kiện thử tại phòng hay tại hiện trường.
Ví dụ, một phòng thử nghiệm được công nhận để đo độ rung của quạt không có nghĩa là phòng đó mặc nhiên được công nhận để xác định lưu lượng, áp suất hoặc hiệu suất của quạt.
Tương tự, một phép thử được công nhận theo một tiêu chuẩn nhất định không đồng nghĩa với việc mọi phương pháp nội bộ hoặc mọi phiên bản tiêu chuẩn đều nằm trong phạm vi công nhận.
Kết quả của phòng thử nghiệm ISO 17025 có “giá trị pháp lý” không?
Không nên đưa ra khẳng định tuyệt đối rằng mọi phiếu kết quả từ phòng thử nghiệm ISO/IEC 17025 đều tự động có giá trị pháp lý trong mọi hồ sơ.
Cách diễn đạt chính xác hơn là:
Kết quả được phát hành trong phạm vi công nhận ISO/IEC 17025 có độ tin cậy và giá trị chứng minh kỹ thuật cao hơn vì năng lực, phương pháp, thiết bị và hệ thống kiểm soát kết quả đã được tổ chức công nhận đánh giá.
Việc một báo cáo có được chấp nhận hay không còn phụ thuộc vào:
- Phép thử có nằm trong phạm vi công nhận không;
- Chứng chỉ có còn hiệu lực không;
- Đơn vị có được chỉ định hoặc đăng ký hoạt động theo quy định chuyên ngành không;
- Phương pháp có phù hợp hồ sơ kỹ thuật không;
- Báo cáo có đúng đối tượng, mẫu và điều kiện thử không;
- Cơ quan quản lý, khách hàng hoặc hợp đồng có chấp nhận tổ chức công nhận đó không;
- Báo cáo có đưa ra tuyên bố phù hợp theo đúng quy tắc ra quyết định không.
ISO/IEC 17025 làm tăng mức độ tin cậy của kết quả, nhưng không thay thế toàn bộ yêu cầu của pháp luật, quy chuẩn, hợp đồng hoặc thủ tục nghiệm thu.
Độ không đảm bảo đo là gì?
Mỗi kết quả đo đều tồn tại một mức độ không chắc chắn nhất định.
Độ không đảm bảo đo giúp thể hiện khoảng giá trị mà kết quả thực tế có khả năng nằm trong đó, dựa trên các nguồn ảnh hưởng như:
- Độ chính xác của thiết bị;
- Độ phân giải;
- Điều kiện môi trường;
- Phương pháp đo;
- Vị trí đo;
- Độ lặp lại;
- Người thực hiện;
- Mẫu hoặc đối tượng thử;
- Quá trình xử lý dữ liệu.
Ví dụ, nếu giới hạn chấp nhận là 100 Pa và kết quả đo nằm rất gần giới hạn, không thể chỉ nhìn vào con số hiển thị để kết luận đạt hoặc không đạt. Cần xem xét thêm độ không đảm bảo đo và quy tắc ra quyết định.
ILAC đã ban hành hướng dẫn riêng về việc sử dụng quy tắc ra quyết định khi phòng thử nghiệm đưa ra tuyên bố phù hợp với yêu cầu hoặc thông số kỹ thuật.
Không phải mọi báo cáo thử nghiệm đều phải trình bày độ không đảm bảo theo cùng một cách. Việc đánh giá và báo cáo phụ thuộc loại phép thử, phương pháp, yêu cầu của khách hàng, quy định và mức độ ảnh hưởng đến kết luận.
Truy xuất nguồn gốc đo lường có ý nghĩa gì?
Truy xuất nguồn gốc đo lường là khả năng liên hệ kết quả đo với một chuẩn tham chiếu thông qua chuỗi hiệu chuẩn liên tục và được lập thành hồ sơ.
Điều này giúp trả lời các câu hỏi:
- Thiết bị đo được hiệu chuẩn ở đâu?
- Chuẩn dùng để hiệu chuẩn có nguồn gốc như thế nào?
- Thời hạn hiệu chuẩn còn hiệu lực không?
- Kết quả hiệu chuẩn có phù hợp dải đo sử dụng không?
- Sai số của thiết bị đã được xem xét chưa?
ILAC có chính sách riêng về truy xuất nguồn gốc đo lường nhằm làm rõ cách áp dụng ISO/IEC 17025 trong hoạt động công nhận.
Đối với các phép đo kỹ thuật như áp suất, lưu lượng, nhiệt độ, điện áp, dòng điện, tốc độ quay hoặc độ rung, truy xuất nguồn gốc đo lường là nền tảng quan trọng để kết quả có thể kiểm chứng.
Kết quả có được thừa nhận quốc tế không?
ILAC MRA là thỏa ước thừa nhận lẫn nhau giữa các tổ chức công nhận.
Các tổ chức công nhận tham gia ILAC MRA được đánh giá đồng cấp theo ISO/IEC 17011. Các bên ký thỏa ước đồng ý thừa nhận kết quả của các tổ chức đánh giá sự phù hợp được công nhận trong phạm vi liên quan.
Tuy nhiên, cần hiểu đúng ba điều kiện:
- Tổ chức công nhận phải là bên ký ILAC MRA cho lĩnh vực tương ứng;
- Phòng thử nghiệm phải được công nhận bởi tổ chức đó;
- Phép thử cụ thể phải nằm trong phạm vi công nhận.
Việc “có thể được thừa nhận quốc tế” không đồng nghĩa với việc mọi khách hàng, mọi cơ quan hoặc mọi thị trường đều bắt buộc chấp nhận mà không xem xét thêm.
Một số quốc gia, dự án hoặc ngành nghề vẫn có thể yêu cầu:
- Phòng thử nghiệm được chỉ định;
- Phương pháp thử cụ thể;
- Tổ chức chứng nhận cụ thể;
- Đăng ký tại nước nhập khẩu;
- Phê duyệt trước của chủ đầu tư;
- Chứng kiến thử nghiệm;
- Thử nghiệm lại tại phòng được chỉ định.
ISO/IEC 17025 có bắt buộc không?
ISO/IEC 17025 không bắt buộc đối với mọi phòng thử nghiệm trong mọi trường hợp.
Tiêu chuẩn có thể trở thành yêu cầu bắt buộc khi được viện dẫn trong:
- Văn bản pháp luật;
- Quy chuẩn kỹ thuật;
- Hồ sơ mời thầu;
- Hợp đồng;
- Yêu cầu của chủ đầu tư;
- Quy trình công bố hoặc đăng ký sản phẩm;
- Yêu cầu của cơ quan quản lý;
- Yêu cầu của khách hàng hoặc thị trường xuất khẩu;
- Chương trình chứng nhận sản phẩm.
Trong các trường hợp khác, doanh nghiệp vẫn có thể chủ động lựa chọn phòng thử nghiệm được công nhận để:
- Tăng độ tin cậy của dữ liệu;
- Giảm nguy cơ phải thử lại;
- Hạn chế tranh chấp;
- Hỗ trợ nghiệm thu;
- Phục vụ kiểm soát chất lượng;
- So sánh nhà cung cấp;
- Xác nhận thông số thiết bị;
- Tạo bằng chứng kỹ thuật khi xuất khẩu.
Vì vậy, không nên sử dụng tiêu đề “ISO 17025 bắt buộc cho mọi hoạt động kiểm nghiệm”. Cách tiếp cận phù hợp hơn là giải thích rõ khi nào tiêu chuẩn được yêu cầu và khi nào doanh nghiệp nên chủ động áp dụng.
7 bước kiểm tra một phòng thử nghiệm có đủ năng lực hay không
Bước 1: Tra cứu trên website của tổ chức công nhận
Không chỉ xem bản scan chứng chỉ do phòng thử nghiệm cung cấp.
Doanh nghiệp nên tra cứu trực tiếp:
- Tên tổ chức;
- Mã số công nhận;
- Địa điểm;
- Ngày hiệu lực;
- Phạm vi công nhận.
Bước 2: Kiểm tra hiệu lực
Cần xác định:
- Chứng chỉ còn thời hạn không;
- Có quyết định đình chỉ hoặc thu hẹp phạm vi không;
- Địa chỉ thực hiện có đúng với địa điểm trên chứng chỉ không.
Bước 3: Kiểm tra đúng phép thử
Tên phép thử trong phạm vi phải phù hợp với nhu cầu thực tế.
Không nên suy luận rằng các phép thử “gần giống nhau” đều được bao phủ.
Bước 4: Kiểm tra phương pháp hoặc tiêu chuẩn
Hãy đối chiếu:
- Số hiệu tiêu chuẩn;
- Năm ban hành;
- Phương pháp nội bộ;
- Tiêu chuẩn quốc tế tương đương;
- Yêu cầu trong bản vẽ hoặc hợp đồng.
Bước 5: Kiểm tra dải đo
Thiết bị hoặc mẫu cần thử phải nằm trong dải đo đã được công nhận.
Ví dụ, nếu phòng thử nghiệm được công nhận đo áp suất đến 5.000 Pa thì không nên mặc nhiên sử dụng phạm vi đó để thử thiết bị có áp suất 15.000 Pa.
Bước 6: Kiểm tra địa điểm thử nghiệm
Một số phép thử chỉ được công nhận tại phòng thí nghiệm. Một số phép thử được phép thực hiện tại hiện trường.
Ký hiệu, chú thích hoặc danh mục phạm vi sẽ thể hiện thông tin này.
Bước 7: Thống nhất tiêu chí kết luận trước khi thử
Trước khi thực hiện, các bên nên thống nhất:
- Giá trị danh định;
- Dung sai;
- Điều kiện thử;
- Số điểm đo;
- Cách tính kết quả;
- Độ không đảm bảo đo;
- Quy tắc ra quyết định;
- Cách xử lý khi không đạt.
Điều này giúp tránh tình trạng có kết quả đo nhưng không đủ căn cứ để kết luận.
Những sai lầm thường gặp khi lựa chọn phòng thử nghiệm
Chỉ kiểm tra logo ISO hoặc VILAS
Logo không thay thế cho phạm vi công nhận.
Cho rằng phòng thử nghiệm được công nhận mọi chỉ tiêu
Mỗi phòng chỉ được công nhận cho danh mục và dải đo cụ thể.
Không đối chiếu năm ban hành tiêu chuẩn
Một phương pháp được công nhận theo phiên bản cũ chưa chắc đáp ứng yêu cầu hợp đồng đang viện dẫn phiên bản mới.
Không thống nhất tiêu chí đạt trước khi đo
Nếu dung sai và quy tắc ra quyết định không rõ ràng, kết quả dễ gây tranh luận.
Đánh đồng thử nghiệm trong phòng với thử nghiệm tại hiện trường
Điều kiện thử và mục tiêu đánh giá của hai hình thức này có thể khác nhau đáng kể.
Cho rằng công nhận thay thế mọi thủ tục chuyên ngành
Phòng thử nghiệm có thể vẫn cần đăng ký, chỉ định hoặc được khách hàng phê duyệt tùy lĩnh vực.
Ví dụ thực tế: kiểm tra năng lực thử nghiệm quạt công nghiệp
Khi doanh nghiệp cần thử một quạt công nghiệp có lưu lượng 500.000 m³/h, không nên chỉ hỏi đơn vị thử nghiệm có ISO/IEC 17025 hay không.
Cần kiểm tra tối thiểu:
- Có phép xác định lưu lượng quạt hay không;
- Dải đo có lớn hơn 500.000 m³/h không;
- Phương pháp áp dụng là TCVN 9439, TCVN 9440 hay tiêu chuẩn khác;
- Phép thử thực hiện tại phòng hay hiện trường;
- Có xác định được áp suất, công suất và hiệu suất không;
- Thiết bị điện của hệ thống có nằm trong dải đo không;
- Tiêu chí chấp nhận là gì;
- Có cần xây dựng đường đặc tính hay chỉ đo tại một điểm làm việc.
Đây là phần thể hiện rõ nhất giá trị của ISO/IEC 17025: đánh giá năng lực cho một hoạt động thử nghiệm cụ thể, chứ không chỉ xác nhận sự tồn tại của một hệ thống quản lý.
Năng lực phòng thử nghiệm TESMEA – VILAS 1587
Phòng thí nghiệm Cơ điện và Thủy khí hợp chuẩn VILAS thuộc Công ty Cổ phần Khoa học Công nghệ Cơ điện và Đo lường Chất lượng – TESMEA được công nhận với mã số VILAS 1587 trong lĩnh vực Cơ và Điện – Điện tử.
Theo thông tin công bố của Văn phòng Công nhận Chất lượng quốc gia:
- Mã số công nhận: VILAS 1587;
- Lĩnh vực: Cơ, Điện – Điện tử;
- Địa điểm: Km 21+200 Đại lộ Thăng Long, Cụm công nghiệp Ngọc Liệp, xã Kiều Phú, Hà Nội;
- Hiệu lực công nhận được công bố đến ngày 23/07/2030.
Trong phạm vi công nhận về quạt công nghiệp, phòng thử nghiệm có các phép thử như:
- Xác định áp suất đến 20.000 Pa;
- Đo vận tốc gió;
- Xác định lưu lượng thể tích đến 1.500.000 m³/h;
- Đo tốc độ quay;
- Đo độ ồn;
- Đo độ rung;
- Đo dòng điện và điện áp làm việc;
- Xác định công suất tiêu thụ;
- Tính toán hiệu suất;
- Thử nghiệm tại hiện trường theo TCVN 9440:2013 đối với các phép được ký hiệu tương ứng.
Các phương pháp được công bố trong phạm vi gồm TCVN 9439:2013, TCVN 9440:2013 và ANSI/AMCA 210:2016 tùy phép thử.
Khi liên hệ thử nghiệm, khách hàng nên cung cấp:
- Tên và model thiết bị;
- Lưu lượng, áp suất thiết kế;
- Công suất động cơ;
- Bản vẽ hoặc catalogue;
- Tiêu chuẩn cần áp dụng;
- Điều kiện lắp đặt;
- Yêu cầu thử tại phòng hay tại hiện trường;
- Tiêu chí đánh giá;
- Thời gian dự kiến.
Phòng thử nghiệm sẽ căn cứ thông tin này để đánh giá khả năng thực hiện và xác nhận phép thử có thuộc phạm vi công nhận hay không.
Câu hỏi thường gặp về ISO 17025
ISO 17025 là tiêu chuẩn dành cho doanh nghiệp sản xuất hay phòng thí nghiệm?
ISO/IEC 17025 chủ yếu áp dụng cho phòng thử nghiệm và phòng hiệu chuẩn, bao gồm phòng thí nghiệm độc lập và phòng kiểm tra nội bộ của doanh nghiệp.
Có ISO 9001 rồi có cần ISO 17025 không?
Nếu tổ chức cần chứng minh năng lực kỹ thuật của phòng thử nghiệm hoặc hiệu chuẩn, ISO 9001 không thay thế được ISO/IEC 17025.
VILAS có phải là ISO 17025 không?
VILAS là chương trình công nhận tại Việt Nam. ISO/IEC 17025 là tiêu chuẩn được sử dụng để đánh giá phòng thử nghiệm và hiệu chuẩn trong chương trình đó.
Một phòng thí nghiệm VILAS có được thử mọi sản phẩm không?
Không. Phòng chỉ được công nhận đối với các phép thử, phương pháp và dải đo ghi trong phạm vi công nhận.
Báo cáo ngoài phạm vi công nhận có được phát hành không?
Phòng thử nghiệm có thể thực hiện hoạt động ngoài phạm vi tùy năng lực và quy định, nhưng không được trình bày theo cách khiến khách hàng hiểu rằng kết quả đó nằm trong phạm vi công nhận.
Khách hàng cần yêu cầu làm rõ phép thử nào thuộc và không thuộc phạm vi.
ISO 17025 có yêu cầu thiết bị phải hiệu chuẩn không?
Thiết bị có ảnh hưởng đáng kể đến tính hợp lệ của kết quả phải được quản lý phù hợp. Việc hiệu chuẩn, kiểm tra xác nhận hoặc thiết lập truy xuất phụ thuộc loại thiết bị và mục đích sử dụng.
Báo cáo ISO 17025 có được sử dụng khi xuất khẩu không?
Báo cáo trong phạm vi công nhận của phòng được công nhận bởi tổ chức tham gia ILAC MRA có điều kiện thuận lợi hơn để được thừa nhận quốc tế. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn cần kiểm tra yêu cầu riêng của khách hàng, quốc gia nhập khẩu và chương trình đánh giá liên quan.
Kết luận
Hiểu đúng ISO 17025 là gì giúp doanh nghiệp tránh được một sai lầm phổ biến: lựa chọn phòng thử nghiệm chỉ dựa trên logo, quảng cáo hoặc một bản chứng chỉ chung chung.
Điều cần kiểm tra không chỉ là phòng thí nghiệm có được công nhận hay không, mà còn bao gồm:
- Công nhận còn hiệu lực;
- Đúng phép thử;
- Đúng sản phẩm;
- Đúng phương pháp;
- Đúng dải đo;
- Đúng địa điểm thực hiện;
- Đúng tiêu chí đánh giá;
- Báo cáo được phát hành trong phạm vi phù hợp.
ISO/IEC 17025 tạo nền tảng để phòng thử nghiệm chứng minh năng lực kỹ thuật, tính khách quan và khả năng cung cấp kết quả đáng tin cậy. Việc lựa chọn đúng đơn vị ngay từ đầu giúp doanh nghiệp giảm nguy cơ thử lại, hạn chế tranh chấp và có căn cứ kỹ thuật tốt hơn cho kiểm soát chất lượng, nghiệm thu và giao dịch thương mại.
TESMEA cung cấp dịch vụ thử nghiệm cơ điện và thủy khí trong phạm vi năng lực được công nhận VILAS 1587. Khách hàng có thể gửi thông số thiết bị, tiêu chuẩn áp dụng và yêu cầu thử nghiệm để được đánh giá phương án thực hiện phù hợp.
Tác giả: Nguyễn Trung Dũng
Chuyên gia đo lường và thử nghiệm cơ điện – thủy khí; đại diện Phòng thí nghiệm Cơ điện và Thủy khí hợp chuẩn VILAS 1587.
